Sprawy Wydziału, wiadomości

Na posiedzeniu w dniu 5.03.2010 Rada Wydziału zaopiniowała pozytywnie wniosek o przyznanie prof. UAM drowi hab. Tomaszowi Szulcowi, kierownikowi Zakładu Metod Numerycznych, Medalu Komisji Edukacji Narodowej. ***** Rada zaopiniowała pozytywnie wniosek o przedłużenie zatrudnienia prof. UAM dra hab. Wojciecha Gajdy z Zakładu Arytmetycznej Geometrii Algebraicznej na stanowisku profesora nadzwyczajnego na czas nie określony. ***** Rada wydała pozytywna opinię okresową w sprawie stypendium habilitacyjnego dra Pawła Foralewskiego z Zakładu Teorii Przestrzeni Funkcyjnych. ***** Rada Wydziału na posiedzeniu w dniu 5.03.2010 zaopiniowała pozytywnie wniosek o zatrudnienie prof. UAM dr hab. Marii Korcz, kierownika Zakładu Dydaktyki Matematyki, na stanowisku profesora nadzwyczajnego w wymiarze 1/2 etatu w okresie do 31 .08.2012. ***** Rada zaopiniowała pozytywnie wniosek prof. dra hab. Wacława Marzantowicza, kierownika Zakładu Geometrii i Topologii, o urlop naukowy tzw. siódemkowy w okresie od 1.10.2010 do 30.09.2011. ***** Na posiedzeniu w dniu 5.03.2010 Rada Wydziału przyjęła uchwałę rekrutacyjną na studia I i II stopnia w roku akademickim 2011/2012. ***** Rada wyraziła zgodę na powierzenie prowadzenia zajęć z mikro i makroekonomii drowi Krzysztofowi Kołodziejczykowi z Wyższej Szkoły Bankowej. ***** Rada Wydziału dopuściła do kolokwium habilitacyjnego dra Grzegorza Grafa z Politechniki Gdańskiej. Kolokwium odbędzie się w kwietniu br. ***** Rada Wydziału wszczęła w dniu 5.03.2010 przewód habilitacyjny dra Jerzego Grzybowskiego z Zakładu Optymalizacji i Sterowania oraz powołała na recenzentów prof. dra hab. Jerzego Kąkola (UAM) i prof. dra hab. Stanisława Prusa (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie). W związku z powierzeniem prof. drowi hab. Jerzemu Kąkolowi funkcji recenzenta w tym przewodzie, Rada zwolniła go z obowiązków przewodniczącego komisji i wybrała na przewodniczącego prof. UAM dra hab. Leszka Skrzypczaka, a na zastępcę przewodniczącego – prof. dra hab. Lecha Drewnowskiego. ***** Rada Wydziału na posiedzeniu w dniu 5.03.2010 powołała następujące komisje w przewodzie doktorskim mgr inż. Anny Kisiołek: ***** Na tym samym posiedzeniu Rada Wydziału powołała następujące komisje w przewodzie doktorskim mgra Krzysztofa Krzywdzińskiego, słuchacza Studium Doktoranckiego przy naszym wydziale: ***** Rada Wydziału powołała także następujące komisje w przewodzie doktorskim mgr Katarzyny Moroz, słuchaczki Studium Doktoranckiego przy naszym wydziale: ***** Rada Wydziału powołała w dniu 5.03.2010 następujące komisje w przewodzie doktorskim mgra Rafała Witkowskiego, słuchacza Studium Doktoranckiego przy naszym wydziale: ***** Komisja ds. Grantów przyznała granty dydaktyczne na rok 2010 następującym osobom: ***** Komisja przyznała też prof. UAM drowi hab. Markowi Wiśle grant naukowy w wysokości 2 000 zł. ***** Prof. dr hab. Jerzy Kaczorowski, kierownik Zakładu Algebry i Teorii Liczb, został visiting professor w Institute for Advanced Study w Princeton (USA). ***** Prof. dr hab. Mirosław Krzyśko, kierownik Zakładu Rachunku Prawdopodobieństwa i Statystyki Matematycznej został wybrany do Rady Głównej Polskiego Towarzystwa Statystycznego. Jednocześnie powierzono mu funkcję zorganizowania Sekcji Statystyki Matematycznej tegoż towarzystwa. ***** Prof. dr hab. Zygmunt Vetulani, kierownik Zakładu Lingwistyki Informatycznej i Sztucznej Inteligencji, został członkiem The Board of the Global WorldNet Association. *****

Wizyty gości Wydziału, wykłady, wyjazdy pracowników

***** Gościem Zakładu Algebry i Teorii Liczb był w dniach 1-28.02.2010 mgr Justas Kalpokas (Litwa, Wilno, Vilnius University) (opiekun: prof. dr hab. Jerzy Kaczorowski). ***** Gościem Zakładu Geometrii i Topologii był w dniach 21-24.02.2010 dr Noe Barcenas Torres (Niemcy, Munster, Universitat Munster ) (opiekun: prof. dr hab. Wacław Marzantowicz). ***** W lutym 2010 odbyły się następujące wyjazdy zagraniczne pracowników naukowych wydziału: *****

Notatka historyczna

100 lat temu, 30.03.1910 urodził się w Sokółce koło Białegostoku Józef Marcinkiewicz (zmarł prawdopodobnie wiosną roku 1940). W latach 1930 – 1933 studiował matematykę na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Już na drugim roku studiów zaczął współpracować z prof. Antonim Zygmuntem. W roku 1933 uzyskał magisterium. Po roku spędzonym w wojsku został młodszym asystentem USB W 1935 roku doktoryzował się pod kierunkiem Zygmunta (jego rozprawa doktorska była rozszerzeniem pracy magisterskiej). Rok akademicki 1935/1936 spędził na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie współpracując z Kaczmarzem i Schauderem. Wynikiem tej współpracy była praca o multiplikatorach szeregów Fouriera oraz prace nad ogólnymi szeregami ortogonalnymi. Od roku 1936 był starszym asystentem w Wilnie. Habilitował się w roku 1937. Wiosną 1939 roku wyjechał na stypendium do Paryża. Od roku akademickiego 1939/1940 miał podjąć pracę na Uniwersytecie Poznańskim, jednak wybuch wojny pokrzyżował te plany. Marcinkiewicz zajmował się teorią funkcji rzeczywistych, szeregami trygonometrycznymi, funkcjami analitycznymi i analizą funkcjonalną, a także rachunkiem prawdopodobieństwa i topologią. Podał wiele interesujących wyników, często bez dowodów. Po wojnie były one często na nowo odkrywane oraz rozszerzane i uogólniane. R.M.

Notatka

PLANOWANA REFORMA SZKOLNICTWA WYŻSZEGO OKIEM DOKTORANTA Streszczenie W opracowaniu opisuję niektóre elementy dokumentu udostępnionego na przełomie października i listopada 2009 roku na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego [1]. Dokument ten jest wynikiem trwających od początku 2008 roku prac Ministerstwa nad gruntowną zmianą systemu edukacji wyższej w Polsce. Przedstawiono w nim krótki raport dotyczący obecnego stanu szkolnictwa wyższego, cele planowanej reformy oraz wytyczne jej realizacji. W opracowaniu przedstawiam część proponowanych zmian, które bezpośrednio dotyczą studentów studiów doktoranckich. Wprowadzenie Umieszczony 30 października 2009 roku na stronie MNiSzW dokument pt. „Założenia do nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki” jest wynikiem dwuletnich prac rządu dotyczących realizacji reformy szkolnictwa wyższego. Powstanie reformy zapoczątkowała debata zorganizowana w dniach 24–25 stycznia 2008 r. pod hasłem „Nowe finansowanie, większa dostępność, lepsza jakość”. Prace nad reformą składały się z trzech etapów konsultacji społecznych. Zainteresowanymi stronami w dyskusji byli – oprócz środowisk akademickich i instytucji ich reprezentujących – także przedstawiciele biznesu. Głównymi celami reformy jest zwiększenie jakości szkolnictwa wyższego, efektywniejsze zarządzanie szkolnictwem wyższym oraz zwiększenie ogólnej efektywności systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. Stan szkolnictwa wyższego w Polsce We współczesnej Polsce, system szkolnictwa wyższego regulowany jest przez 13 ustaw i rozporządzeń (patrz [1]). Główna ustawą w powyższym zbiorze jest ustawa z 2005 r.: „Prawo o szkolnictwie wyższym” [2]. Historycznie polski model szkolnictwa wyższego jest zmodyfikowanym modelem Humboldta. Jak podaje Jerzy Thieme w książce [3] model ten można sklasyfikować jako „biurokratyczno-oligarchiczny”. Cechy modelu to: Bezpośrednimi negatywnymi skutkami takiego modelu są według autora: Dodatkowo w raporcie [1] podano inne negatywne zjawiska zaobserwowane w istniejącym systemie: Zarówno książka [3], jak i raport [1] oceniają obecny stan szkolnictwa wyższego w Polsce jako bardzo zły. Planowana reforma wydaje się przez to procesem potrzebnym, jednakże może okazać się wyzwaniem przerastającym możliwości ustawodawcy. Doktoranci jako studenci III stopnia Zgodnie z założeniami „Procesu Bolońskiego” doktoranci zostali sprowadzeni do roli studentów studiów III stopnia. Obowiązująca ustawa nie reguluje jednak w jednoznaczny sposób statusu prawnego doktoranta jako studenta. Powoduje to, że w niektórych przypadkach uczestnik studium doktoranckiego nie posiada ani praw studenta ani praw pracownika naukowego. Poniżej przedstawiam dwa przykłady opisanego stanu rzeczy. Pierwszy z przykładów ilustruje brak konsekwencji ustawodawcy w rozumieniu terminów: doktorant i student. Zgodnie z ustawą o szkolnictwie wyższym [2] studentem jest osoba studiująca na I lub II stopniu studiów dwustopniowych lub jednolitych studiach magisterskich. Natomiast osoba studiująca w ramach studium doktoranckiego jest nazywana doktorantem. Jednocześnie w ustawie o ulgach w PKP [4] zapisano, że prawo do ulgowego przejazdu mają studenci (a nie: studenci i doktoranci). Powoduje to, że doktorant (choć traktowany w myśl nowych przepisów jako student III stopnia) nie ma prawa do ulgowego przejazdu. Podobne problemy występują w komunikacji miejskiej niektórych miast, gdzie sformułowanie „student” nie oznacza często uczestnika studiów doktoranckich. Takim miastem jest np. Gorzów Wielkopolski. Do niedawna ulgi nie przysługiwały też doktorantom w Warszawie. Więcej o problemie napisano w [5] lub [6]. Podobne niejednoznaczności pojawiają się także przy interpretacji innych przepisów, w których występuje termin student. Kolejny zarysowany problem dotyczy statusu prawnego doktoranta. Zgodnie z przyjętym programem studiów doktoranckich, uczestnik studium doktoranckiego na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zobowiązany jest do nieodpłatnego prowadzenia zajęć (w zależności od wydziału jest to zwykle ok. 90 godzin dydaktycznych na rok). Jednocześnie nie przysługują mu praktycznie żadne istotne prawa pracownicze, w tym ubezpieczenie. Oznacza to, że wypadek w trakcie pracy (rozumianej jako prowadzenie zajęć dydaktycznych) przez który student odniesie trwały uszczerbek na zdrowiu, nie stanowi podstawy do żadnego odszkodowania (źródło: zajęcia BHP). W ostateczności doktorant może ubezpieczyć się na własny koszt, co wydaje się kuriozalne w świetle obowiązującego prawa pracy (które oczywiście doktoranta nie dotyczy ze względu na formalny brak stosunku pracy między nim a uczelnią). Analizując wymienione przykłady, można odnieść wrażenie, że wdrażając założenia „Procesu Bolońskiego” ustawodawca w ogóle nie zastanawiał się nad rolą doktorantów w nowym systemie. Proponowane zmiany Do najważniejszych zmian dotyczących doktorantów, proponowanych w opracowaniu [1] należą: 1KNOW to elitarne uczelnie wyłaniane drogą konkursu, cyklicznie, co kilka lat. Podobny system funkcjonuje we Francji (grand ecoles), lecz jest krytykowany (patrz [3]). Komentarz Zmiany proponowane w dokumencie, choć liczne i miejscami bardzo szczegółowe nie wydają się wystarczające. Przede wszystkim wątpliwości mogą budzić pominięte kwestie finansowania doktoranta i jego statusu prawnego jako zarabiającego. Proponowane stypendia, choć liczne, dotyczyć będą głównie niewielkiego odsetka doktorantów skupionych wokół KNOW. Może to oznaczać, że po ewentualnym przeprowadzeniu reformy zarobki doktoranta będą wciąż bardzo niskie (znacznie poniżej ewentualnych zarobków w sektorze prywatnym, co opisano w samym opracowaniu). Zjawisko zwiększenia różnorodności stypendiów (poprzez wprowadzanie stypendiów dla najlepszych) jest natomiast propozycją pozytywną, która może zaktywizować najzdolniejszych. Dobrym pomysłem wydaje się ujednoznacznienie zasad otwierania i przeprowadzania przewodu doktorskiego. Może to wyeliminować takie negatywne zjawiska jak np. praktyka opóźniania otwierania przewodu doktorskiego do końca studiów (co uniemożliwia np. występowanie o granty promotorskie). Umożliwienie składania pracy w języku angielskim może umiędzynarodowić badania prowadzone w ramach doktoratów. Obowiązek publikowania pracy doktorskiej może natomiast skutkować podwyższeniem ogólnej jakości merytorycznej prezentowanych prac. Dobrym pomysłem jest z pewnością obowiązek konkursów na studia doktoranckie, co zwiększy konkurencyjność potencjalnych kandydatów. Wprowadzenie finansowania studiów doktoranckich w uczelniach niepublicznych może mieć pozytywne skutki w postaci wzrostu konkurencyjności studiów doktoranckich w Polsce. Stanie się tak jednak jedynie jeżeli finansowanie takie (zarówno dla szkół publicznych jak i niepublicznych) będzie uzależnione od osiąganych wyników dydaktyczno-naukowych. Co w świetle opisanej reformy i proponowanego ładu akademickiego nie wydaje się możliwe. Podsumowanie Proponowane zmiany w niewielkim stopniu poruszają problemy doktoranta w ramach systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. Pozytywnym sygnałem jest jednak opisanie większości negatywnych zjawisk. Plany Ministerstwa wydają się wyznaczać dobry kierunek zmian, jednakże jest ich zbyt mało, by cały pakiet propozycji nazywać reformą. Literatura cytowana mgr Marcin Walas

Cytat

[...] Matematyk nie potrzebuje wprawdzie do swej pracy żadnych laboratoriów, żadnych kunsztownych i kosztownych środków pomocniczych, potrzebuje jednak odpowiedniej atmosfery matematycznej, styczności ze współpracującymi. Atmosfera ta potrzebna jest zarówno dla uczących się, jak i dla posuwających naukę naprzód. [...] Wytworzenie możliwie wielkich skupień studiujących matematykę jest, zdaje mi się, sprawą najważniejszą dla wychowywania matematyków. Z. Janiszewski, O potrzebach matematyki w Polsce, 1917